Categorie Archief Blog

Tolken bij de notaris: allesbehalve saai!

Bij notarissen denken veel mensen aan een wat stoffig, saai en misschien zelfs ietwat arrogant figuur die allerlei akten opstelt in onbegrijpelijk Nederlands. Uit eigen ervaring weet ik: niets is minder waar. Wat die notarissen betreft dan, dat onbegrijpelijk Nederlands kan natuurlijk altijd beter. Meer lezen

Hersenbrekers

Meestal zijn de aangeleverde te vertalen teksten prima, maar wat te doen als de aangeleverde tekst taalfouten, dubbele betekenissen, schrijffouten en/of stijlfouten bevat?
Neem je dan contact op met de opdrachtgever of interpreteer je zelf de woorden of zinnen? Dat laatste is natuurlijk erg gevaarlijk, het is zeer wel mogelijk dat je precies de verkeerde betekenis ‘pakt’. Een voordeel is wel dat je als vertaler meestal nog wel kunt overleggen met of checken bij iemand. Meer lezen

M.C. Escher en de kunst van het vertalen

“MC Escher, il più poliedrico e versatile degli artisti olandesi, innamorato dell’Italia, avrebbe gradito lo scenario di questo week end.”

“M. C. Escher, de meest polyedrische en veelzijdige van de Nederlandse kunstenaars, verliefd op Italië, zou het decor van dit weekend hebben weten te waarderen.”

Het begin van een artikel over een kunstexpositie in Cortina d’Ampezzo? Nee, de openingszin van het raceverslag over de vierde ronde van het WK Superbike op Assen. Maar dan uit de pen van een Italiaan. En omdat grafisch kunstenaar Escher nu eenmaal tamelijk populair is in Italië, misschien nog wel meer dan in Nederland, kan het dus zomaar gebeuren dat een Italiaanse motorsportjournalist zijn verslag over een weekendje Assen begint met “MC Escher … “. Meer lezen

Vertaler in de spotlights: Mara Schepers

Maak kennis met onze vertalers. Eens in de zoveel tijd zetten we een van onze vertalers in de spotlights. Zij zullen iets over zichzelf en hun werk vertellen, zodat je een idee krijgt hoe het leven van een vertaler eruit ziet. Vandaag de beurt aan: Mara Schepers.

Hoe ben je de vertaal/tolk-wereld ingerold? Heb je voor je ging vertalen/tolken nog ander werk gedaan?

Toen ik klaar was met mijn masters Interculturele Communicatie en Vertalen aan de universiteit van Utrecht, vond ik meteen mijn droombaan. Ik ging als trade analyst aan de slag bij het Italiaans Instituut voor Buitenlandse Handel (ICE), waar ik voornamelijk Italiaanse bedrijven hielp om voet aan de grond te krijgen op de Nederlandse markt. De ideale baan voor mij, omdat ik elke dag met de interculturele communicatie tussen Italië en Nederland bezig was. Daar heb ik ontzettend veel gedaan en geleerd, maar na twee jaar kreeg ik (samen met NVI-lid Miriam Bunnik) de kans om een roman te vertalen en toen ben ik voor mezelf begonnen. Omdat het, vooral in het begin, moeilijk is om van literair vertalen alleen te leven, ben ik er andere dingen naast gaan doen, zoals lesgeven en vertalen voor vertaalbureaus. Inmiddels zijn we bijna zeven jaar verder en heb ik heel wat mooie tolk- en vertaalklussen mogen doen. Meer lezen

Intercollegiale vertaalbijeenkomst Italiaans: een korte impressie

Amersfoort, 28 maart 2015. Na een intensieve grammatica-ochtend, was het tijd om heerlijk te lunchen en meteen even bij te kletsen met collega’s die ook bezig waren met hun bijscholing Italiaans.

In de middag stond een vertaalworkshop op het programma, die gegeven werd door Francesca van Beek-Sfondrini. Francesca is afgestudeerd als vertaler aan de Universiteit van Bologna. en vertaalt al ruim 15 jaar vanuit het Engels en Nederlands naar het Italiaans. Meer lezen

Articoli e tempi nel passato: masterclass Italiaanse grammatica

Op 28 maart jl. organiseerde het Kennisnet voor Taal en Vakopleidingen (KTV) een Masterclass Italiaans. Het programma was tweeledig: tijdens de ochtend was er een Masterclass Italiaanse Grammatica en de middag bestond uit een intercollegiale vertaalbijeenkomst.

Grammatica
Manuela Pinto verzorgde het ochtendprogramma. Ze is als docent-onderzoeker verbonden aan de Universiteit Utrecht, afdeling Moderne Talen. Voorafgaand aan de Masterclass werd aan de deelnemers gevraagd een aantal oefeningen te maken over het gebruik van het lidwoord (onbepaald en bepaald) en het gebruik van de passato prossimo en de imperfetto, twee lastige onderdelen in de Italiaanse grammatica. Niet alleen voor vertalers maar ook voor de docenten onder ons die Italiaans als tweede taal doceren. Het Nederlands en Italiaans gebruiken het lidwoord en de werkwoordtijden vaak heel anders.

Het lidwoord
Als voorbeeld een zin uit de oefeningen:

‘Giulio non vuole avere un cane. Cani richiedono molte cure.’

In deze zin gaat het om de vraag of ‘cani’ wel of geen lidwoord nodig heeft. In dit geval betreft het een algemeen feit: honden hebben veel zorg nodig. Dus is er een lidwoord nodig in de tweede zin ‘i cani richiedono molte cure’. In het Nederlands krijgt ‘honden’ in zo’n zin juist geen lidwoord: ‘Honden hebben veel zorg nodig.’ 

Tijdens deze bijscholingscursus hebben we nog veel soortgelijke zinnen behandeld, die interessant maar soms ook lastig waren. Gelukkig verhelderde Manuela de twijfelgevallen op een duidelijke manier.

Passato prossimo en imperfetto – twee werkwoordtijden
Degenen onder ons die lesgeven, zoals ik, weten hoe lastig het is deze twee werkwoordtijden uit te leggen, vooral als beide vormen in een en de dezelfde zin voorkomen.

In het tweede deel van de workshop legde Manuela onder andere uit dat de wijze waarop een gebeurtenis of handeling plaatsvindt, bepalend is voor de keuze van de werkwoordsvorm en -tijd: een voltooid tegenwoordige of onvoltooid verleden tijd.

Neem de zin: ‘Quando ero piccolo, dipingevo molto’. Deze zin laat zien dat het een situatie is, die vanuit het soort geheel wordt gezien. Er wordt geen specifiek vertrek- of eindpunt aangewezen, dus wordt er twee keer een imperfetto gebruikt.

In een zin als ‘Quando Monica è entrata, il bambino gridava forte’ is duidelijk een beginpunt van een handeling te zien (Monica die binnenkomt) en een handeling die al bezig is (het kind dat schreeuwt). Het verschil met het Nederlands is hier ook duidelijk: ‘Toen Monica binnenkwam, was het kind aan het schreeuwen’.

De workshopleider tenslotte ging in op het feit dat bijna alle talen deze syntactische aspecten hebben, maar niet op dezelfde manier gebruiken. Romaanse talen maken onderscheid in het gebruik van de imperfetto en de perfetto waar Germaanse talen zoals het Nederlands dat niet doen, en veelal de onvoltooid verleden tijd gebruiken. Het was een  zeer leerzame ochtend die ons liet beseffen dat je na zoveel jaren intensief met het Italiaans bezig te zijn je altijd blijft twijfelen over in het oog kleine grammaticale aspecten.

Wilt u graag samenwerken met professionele tolk of vertaler die zijn bijscholing op peil houdt? Neem dan nu contact op met een van onze vertalers.

De uitdaging van een technische vertaling

Het maken van een technische vertaling Italiaans-Nederlands is iedere keer weer een leuke uitdaging. Of dat nu gaat om een handleiding bij een machine, een brochure over een nieuw product of een onderzoeksrapport. Ik mag de inhoud van zo’n tekst overbrengen aan de lezer, en dat is best een grote verantwoordelijkheid. Daarom ga ik daarbij zorgvuldig te werk. Allereerst door niet klakkeloos elke opdracht aan te nemen. Aan wis- en natuurkundige teksten waag ik mij bijvoorbeeld nooit.

Basiskennis van het onderwerp vind ik dus noodzakelijk. Toch is dat meestal niet genoeg om alle details te kunnen begrijpen en vertalen. Dat zou ook niet leuk zijn, want het leukste aan vertalen vind ik toch het vinden van de betekenis van concepten, termen of afkortingen die ik op het eerste oog niet kan plaatsen. En daarvoor gebruik ik heel wat bronnen.

Bronnen

De eerste bron is altijd de context. Die bepaalt in welke richting ik het moet zoeken. Woordenboeken en woordenlijsten zijn onmisbaar, maar vaak geven die een betekenis die niet in de context past. Daarnaast is het internet een grote bron van informatie, maar ook een enorme vergaarbak van alles wat juist en onjuist is. Denk maar aan fora over allerlei onderwerpen. Iedereen kan doen alsof hij een expert is, maar ondertussen grote onjuistheden opschrijven. Zie die er maar eens uit te filteren! Regelmatig haal ik daarom toch gewoon boeken uit de bibliotheek.

Ik noem ook graag het multinationaal afkortingenlexicon van Henk Nuiten. De CD-ROM bevat veel meer Engelse, Franse en Duitse afkortingen dan Italiaanse, maar ik vind toch vaak de afkorting die ik zoek. Al was het alleen maar omdat technische teksten vaak afkortingen bevatten uit andere talen, bijvoorbeeld van instituten of standaarden. Een uitgebreide beschrijving van het lexicon is te lezen op http://members.chello.nl/~h.nuiten/.

Collega’s

Verder maak ik gebruik van mijn persoonlijke netwerk van (ex-)collega’s en van vrienden en familieleden met kennis op een bepaald gebied. Zo heb ik al verschillende keren technische teksten uit het Italiaans vertaald op het gebied van scheepvaart en scheepsbouw. Laat ik nu net een vader hebben die daar alles vanaf weet.

Ik heb lang niet alles genoemd, maar het moge duidelijk zijn dat ik als technisch vertaler Italiaans-Nederlands vindingrijk moet zijn. En dat ik vooral niet hoef te denken dat ik alles zelf moet weten, al werk ik meestal alleen aan een opdracht. Want hoewel ik mij nooit waag aan wiskundige teksten, kwam ik laatst toch een wiskundige formule tegen in een bestemmingsplan. Daarvoor had ik echt hulp van een collega voor nodig. Daarom zo fijn is om lid te zijn van het NVI, waar je altijd wel een collega vindt die je kan helpen.

@Fieke Zijlstra

Vada a bordo, cazzo!

“Vada a bordo, cazzo!”

Deze woorden werden briesend uitgesproken door kustwachtofficier Gregorio De Falco in de nacht van 13 op 14 januari 2012, toen het cruiseschip Costa Concordia op de klippen was gelopen voor de kust bij het eiland Isola del Giglio. De Falco’s woede-uitval was gericht tegen de kapitein van de Costa Concordia, Francesco Schettino, die het kapseizende schip rond 23.30 uur had verlaten terwijl de reddingsoperatie nog in volle gang was. Het is een mooi verhaal, dat het goed doet in de media over de hele wereld: de held De Falco die de lafaard Schettino opdraagt terug aan boord te gaan om leiding te geven aan de redding van de achtergebleven passagiers. En telkens wanneer de ramp met de Costa Concordia weer in het nieuws is, duiken die vier inmiddels wereldberoemde woorden weer op: “Vada a bordo, cazzo!

Maar wat zei De Falco nu precies? Voor iemand met enige kennis van het Italiaans is dat niet zo moeilijk: “Ga aan boord, verdomme!” En omdat hij het in de u-vorm zegt eigenlijk “Gaat u aan boord, verdomme!” Maar dat is niet de vertaling die je over het algemeen in de Nederlandse media, ‘kwaliteitskranten’ inclusief, tegenkomt. Daar staat meestal “Ga aan boord lul!” Want ja, cazzo betekent lul. En Google Translate zegt het ook. En zo trappen al die doe-het-zelvende journalisten en overschrijvers in de valkuil van het letterlijk en woord voor woord vertalen. Vada google Grote gevolgen zal hun misstap niet hebben…Er hangen geen mensenlevens vanaf en van Schettino hoeven ze geen aanklacht wegens smaad te vrezen. Maar slordig staat het wel. En professioneel is anders. Dus volgende keer misschien toch even een échte vertaler inschakelen?

Tot slot nog een tip voor de liefhebber: op internet zijn T-shirts, smartphone-hoesjes, koffiemokken en talloze andere artikelen met de uitbrander van De Falco erop te koop. Gewoon in het Italiaans. Wel zo veilig.vada_a_bordo_cazzo_shirt

 

 

 

@Peter Quite

Oh ja, sinds deze blog online staat vindt Google Translate natuurlijk wel de goede vertaling. Zo slim is de software dan weer wel!

Het vertalersverdriet anno Google

Met regelmaat ontvang ik verzoeken een zin te vertalen uit het Nederlands naar het Italiaans of andersom. Vaak zijn het zinnen ter nagedachtenis aan een plek, persoon of periode, die vereeuwigd dienen te worden op een stuk keramiek, een tegel in een huis of in een schilderij. Zinnen die variëren van een sobere felicitatie tot een innige lofzang op moeder. Meer lezen

Waarom vertaler worden?

Iedereen heeft zo zijn reden om vertaler te worden. Voorop staat zonder twijfel de liefde voor een specifieke taal en het land waarin die taal gesproken wordt, en voor het spelen met taal in het algemeen.
Een andere reden kan de vrijheid van het beroep zijn: als vertaler heb je natuurlijk wel te maken met een deadline, maar daarbinnen kun je zelf bepalen hoe je je tijd indeelt. Meer lezen